Stichting Omroep Limburg

In september 2012 eindigde de vijfjarige zendtijdvergunning van Stichting Omroep Limburg (SOL). Door de bevoegde instantie, het Commissariaat voor de Media (CvdM), is aan SOL een nieuwe zendtijdvergunning gegeven voor de periode 2012-2017. SOL heeft hiermee het recht maar ook de taak tot verzorging van de publieke mediadiensten in de provincie Limburg. L1 voert deze taak uit.

Voorafgaand aan het besluit heeft het CvdM advies gevraagd aan de provincie Limburg over de samenstelling van de stichtingsraad. Provinciale Staten hebben in dit verband vast- gesteld dat de stichtingsraad representatief is voor de Limburgse bevolking en daarom voldoet aan de wettelijke vereisten. Provinciale Staten hebben ook uitgesproken dat ze voor de periode van de nieuwe zendmachtiging zorg zullen dragen voor de bekostiging van de regionale omroep. Dit betekent dat de provincie de bestaande subsidie aan SOL de komende vijf jaar zal handhaven. Met een dergelijke garantie kan L1 de toekomst in, ook al is die onzeker. Want in het regeerakkoord van het kabinet Rutte II zijn ingrijpende maatregelen voor de publieke regionale omroepen aangekondigd. In de eerste plaats zal de subsidiëring van de publieke regionale omroepen, die sinds 2008 bij de provincies ligt, teruggaan naar het Rijk. In de tweede plaats wordt op het totaalbedrag van deze subsidie € 25 miljoen bezuinigd met ingang van 2016. En in de derde plaats moeten de regionale omroepen integreren in het landelijke publieke omroepbestel. Er vinden allerlei discussies plaats hierover tussen de verantwoordelijke bewindspersoon, staatssecretaris Dekker, de gezamenlijke regionale omroepen en de provincies. Als stichtingsraad hebben wij altijd de nadruk gelegd op het belang van een autonome regionale omroep, die naast een onafhankelijke redactie en een zelfstandig bestuur met een eigen budget, ook een eigen orgaan (stichtingsraad) heeft dat de bevolking vertegenwoordigt. Dit alles om de eigen identiteit te borgen en te zorgen voor verankering in de provincie. Ik wil hier met name de belangrijke functie van de stichtingsraad nog eens onderstrepen. Door bezuinigingen die L1 in 2012 en 2013 moest doorvoeren met het oog op een gezond financieel beleid, was het onvermijdelijk om ook in de programmering te snijden. De stichtingsraad heeft zich met succes sterk gemaakt voor behoud van in haar ogen belangrijke programma's.

In de discussies over de toekomst van de publieke regionale omroepen, in het bijzonder van L1, staat de provincie aan onze kant. Ik wil bij deze gezegd hebben dat we blij mogen zijn met de opstelling van het provinciebestuur. Een garantie voor een door ons gewenste toekomst is er helaas niet.

In verband met de nieuwe zendtijdvergunning was het ook nodig dat de stichtingsraad een nieuwe vijfjaarlijkse 'programma-opdracht' aan L1 zou formuleren. Sinds de nieuwe Mediawet van 2008 heet dit een 'opdracht media-aanbod' omdat ook de digitale diensten naast radio en televisie hieronder vallen. Na een zeer intensieve voorbereiding heeft de stichtingsraad deze opdracht in december 2012 vastgesteld. De hierin geformuleerde doelstellingen blijven volgens mij hun waarde behouden, ook in een toekomstig omroepbestel.

Ik wil mijn waardering uitspreken voor de gemotiveerde inzet van de leden van de stichtingsraad die als vertegenwoordigers van de Limburgse bevolking ook het afgelopen jaar vorm hebben gegeven aan de verankering van L1 in de provincie Limburg.

De stichtingsraad is het in de Mediawet genoemde orgaan, dat het beleid over de programmering en het media-aanbod voor Omroep Limburg/L1 bepaalt en dat representatief is voor de belangrijkste in de provincie Limburg voorkomende maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen. De provincie heeft de taak om die representativiteit te bewaken en hierover het Commissariaat voor de Media te adviseren. In het verleden is samen met de provincie afgesproken dat de representativiteit wordt bepaald door de mate waarin de hieronder genoemde vijftien stromingen¹ zijn vertegenwoordigd in het orgaan, dat het programmabeleid bepaalt.

Het gaat om de volgende vijftien stromingen die momenteel allen in de stichtingsraad
zijn vertegenwoordigd:

De leden van de stichtingsraad moeten door ervaring of werkzaamheden voldoende kennis en affiniteit hebben met de stroming die zij vertegenwoordigen. Dat moet ook bekend zijn bij die stroming en de leden moeten benaderbaar zijn. Dat wil niet zeggen dat die stroming bepaalt wie lid wordt van de stichtingsraad. De stichtingsraad benoemt en werft zelf kandidaten en doet dat waar mogelijk in overleg met organisaties uit de verschillende stromingen. De leden zetten zich in voor het algemeen belang van de omroep en doen dit onafhankelijk, zonder last of ruggespraak. Vanuit hun betrokkenheid met de maatschappelijke stromingen evalueren en beoordelen zij het programma-aanbod van L1, waarbij het vooral gaat om de breedte van het aanbod, de relevantie en de actualiteit.

De stichtingsraad van Omroep Limburg bestond in 2012 uit zestien leden. In de loop van 2012 namen Marlies Otten (agrariërs), Bart Munsters (werknemers) en Marike Peters (jongeren) afscheid. Zij werden opgevolgd door Henny Hartman (agrariërs), Hakan Tasdemir (werknemers) en Bas Thomissen (jongeren).

In de bijlage is de exacte samenstelling van de stichtingsraad per 31 december 2012 weergegeven.

1 De stichtingsraad van Omroep Limburg bestaat uit 16 personen, 1 voorzitter (die tevens voorzitter is van Stichting Omroep Limburg) en 15 leden namens de 15 stromingen.

De stichtingsraad heeft in 2012 zes keer vergaderd. De belangrijkste onderwerpen waren:

De stichtingsraad heeft in 2012 een nieuwe meerjarige opdracht media-aanbod aan L1 voorbereid en vastgesteld voor de periode 2012-2017. Dit is het programmatische kader waarbinnen L1 haar opdracht moet uitvoeren. De stichtingsraad wil hiermee ook voldoen aan de bepalingen in de Mediawet 2008 art. 2.1 om een kwalitatief hoogstaand media-aanbod te realiseren, waarmee een evenwichtig beeld wordt gegeven van de Limburgse samenleving met al haar overtuigingen, opvattingen en interesses. Met haar programma's en informatie moet L1 een breed publiek aanspreken, maar ook allerlei groeperingen met verschillende achtergronden.

De stichtingsraad is ervan overtuigd dat het geheel van programma's en informatie van L1 een evenwichtig beeld geeft van de Limburgse samenleving, maar wil die 'overtuiging' graag onderbouwen met feiten. Daarom zal samen met L1 worden getracht jaarlijks een beeld te geven van de verschillende onderwerpen die aan de orde zijn geweest, mede in relatie tot de verschillende maatschappelijke stromingen en interessegroepen.

Meer concreet betekent dit dat 50% van het media-aanbod bestaat uit algemene informatie, cultuur en educatie. Deze doelstelling wordt reeds jaar na jaar gehaald getuige de jaarlijkse rapportages aan het Commissariaat voor de Media. Hierbij zal L1 prioriteit geven aan nieuws en achtergronden, discussie en debat, sport en (live)evenementen. Het media-aanbod moet daarbij zoveel mogelijk via de verschillende mediadiensten (radio, televisie, internet, inclusief tablets en smartphones) beschikbaar worden gesteld.

De bereikcijfers, die gaan over de gemiddelde hoeveelheid luisteraars, kijkers en internetgebruikers, zijn daarbij niet zonder meer doorslaggevend voor de beoordeling van de programma's maar wel een nuttige graadmeter voor de maatschappelijke relevantie van de regionale omroep. De stichtingsraad en L1 willen wat dit betreft in de periode 2012-2017 bereiken

Bij het bepalen van het programmabeleid in 2012 speelden vooral de tegenvallende reclame-inkomsten een grote rol. Er moest fors bezuinigd worden en dat had grote gevolgen voor met name de tv-programmering. De zogeheten 'varia-programma's', (series over verschillende onderwerpen), moesten fors worden ingeperkt en Kinjerkraom zou uiteindelijk verdwijnen. De kern van de programmering, bestaande uit Goeiemiddag Limburg, L1 Nieuws, L1 Laat (achtergronden bij het nieuws), L1 Sport/De Aftrap en live-evenementen, kon én moest behouden blijven, inclusief een tweede update van het nieuws 's avonds.

Live-evenementen en andere programma's worden zoveel mogelijk in samenwerking met anderen, dat wil zeggen met een gezamenlijke financiering, gerealiseerd. In 2012 ging het om zo'n 30 extra programma's zoals Limburgs Buuttekampioenschap,
de '11de van de 111de', de Benders Bizóndere Boètezitting in Venlo, verschillende carnavalsoptochten, TEFAF, opening Floriade, Oud Limburgs Schuttersfeest, Volta Classic, Amstel Gold Race, L1 top-100 live, Pinkpop, Bospop, Limburgs Mooiste, ENECO Tour, Beppie in Ahoy, WK-wielrennen, MKB Innovatieprijs, Oktoberfeesten Sittard, Nacht van de Sport, enzovoort.

Om het programma-aanbod verder te vergroten is L1 Televisie in 2012 met financiële ondersteuning van Stichting Omroep Limburg gestart met Limburg Doc. Onder deze naam worden bestaande en nieuwe documentaires op een vast tijdstip op L1 uitgezonden. Er zijn veel bestaande en reeds eerder uitgezonden documentaires, die nog steeds actueel en waardevol zijn en waarvan het opnieuw uitzenden een goede aanvulling is op het programma-aanbod. Ook jonge documentairemakers kunnen onder Limburg Doc een kans krijgen. Limburg Doc is eigenlijk een soort themakanaal of stimuleringsfonds binnen de eigen zender en kan met dit eigen logo een nieuwe vaste waarde worden binnen het geheel van programma's, waarbij slim en zinvol gebruik wordt gemaakt van bestaand materiaal.

De stichtingsraad beoordeelt soms ook de kwaliteit van programma's, hoewel zij nadrukkelijk niet op de stoel van de professionele programmamakers wil gaan zitten. Afgelopen jaar heeft de stichtingsraad L1 Laat in de nieuwe opzet beoordeeld door op twee momenten in het jaar een aantal uitzendingen van L1 Laat te bekijken en te beoordelen. De uiteindelijke conclusies waren dat men het nieuwe format van L1 Laat
(korter en beter aansluitend op het nieuws) beter vindt en ook dat het 'tempo' en de 'afwisseling' beter zijn. Af en toe een nieuw gezicht of wisseling van presentatoren is goed maar niet te vaak, omdat presentatoren ook een bekend en vertrouwd gezicht moeten kunnen worden. Het decor vond men soms te donker en men was van mening dat sportonderwerpen niet thuishoren in L1 Laat.

Wij kunnen concluderen dat de tv-programmering voldoet aan datgene wat de opdracht media-aanbod beoogt. Met het bereik is dat nog niet het geval. Het dagbereik voor televisie is in 2012 gedaald, te weten van 21,1% in 2011 naar 16,2% in 2012.

Deze neergang geldt voor bijna alle regionale omroepen in Nederland. Omroep Limburg/L1 staat meestal op de derde plaats als het gaat om het bereik, maar belandde nu op de vierde plaats. Het gaat dus met alle regionale omroepen slecht en dat heeft voornamelijk te maken met de opkomst van de digitale televisie met een groot aanbod aan zenders en het moeilijker kunnen vinden van de regionale zenders.
L1 probeert dan ook om de bekendheid van de zender op alle mogelijke manieren te vergroten.

De luistercijfers van L1 Radio staan al een tijdje onder druk. Mede daarom is in 2012 de radio-programmering aangepast onder het motto 'van goed naar beter'.
De belangrijkste doelen waren

De nieuwe radioprogrammering startte in mei 2012 en heeft geleid tot meer eenheid, een eigentijdser geluid, meer interactie met luisteraars en meer vaart en afwisseling.

Aanvankelijk leek de nieuwe programmering te leiden tot hogere luistercijfers
(de eerste maanden in 2012 iets meer dan 12%), maar de laatste maanden zakten de cijfers weer iets terug, zodat het totale cijfer over 2012 uitkomt op 10,9%. Radio 2,
de grootste 'concurrent' in Limburg steeg tot 16,6% in Limburg. Voor radio is L1 dus wat betreft de luistercijfers nog tamelijk ver verwijderd van het streefgetal van 15%.
In de loop van 2013 volgt een uitgebreide evaluatie.

Omroep Limburg/L1 is al jaren actief op internet. Het aantal bezoeken aan de website (L1.nl) stabiliseert de laatste maanden zo rond de 2,3 miljoen per maand. Sinds half 2012 zijn ook 'Apps' beschikbaar voor tablets en smartphones (m.L1.nl), waardoor het totaal aantal bezoeken aan website en digitale platforms per maand eind 2012 is gestegen tot bijna 4 miljoen. Ook via andere platforms zoals Youtube, Twitter en Facebook volgen mensen L1. Het populairste twitteraccount in Limburg is @L1nws met zo'n 12.500 volgers. Het is duidelijk, dat Omroep Limburg/L1 een belangrijke functie heeft in de Limburgse samenleving. Hoewel de kijk- en luistercijfers onder druk staan, maken nog steeds erg veel Limburgers dagelijks gebruik van L1TV en L1Radio.
L1TV heeft zo'n 180.000 kijkers per dag en L1Radio méér dan 100.000 luisteraars per dag. Toch vindt er een belangrijke verandering plaats in medialand. De traditionele (regionale) media staan onder druk, maar het gebruik van nieuwe digitale media vertoont een stormachtige groei.

Op verschillende manieren wordt geprobeerd te achterhalen of het programma-aanbod van Omroep Limburg/L1 voldoet aan wat de Limburgse bevolking verwacht van een regionale omroep. Instrumenten hiervoor zijn de arenabijeenkomsten, de eigen kijk- en luisteropdrachten, de externe onderzoeken zoals het Kijk- en Luisteronderzoek van het NPO en andere onderzoeken.

De kijk- en luistercijfers kunnen een indicatie zijn voor de waardering voor een zender maar zeker is dat niet. Uit de dalende kijk- en luistercijfers zou je kunnen afleiden dat men Omroep Limburg/L1 minder waardeert. Als je kijkt naar de cijfers voor Omroep Limburg/L1 bij de moderne media, dan lijkt het er op dat de waardering juist behoorlijk is toegenomen. Het kan natuurlijk ook heel goed zijn dat de 'modernisering' van het media-aanbod (digitale tv, internet, tablets, smartphones) een belangrijke oorzaak is van de verandering in het mediagebruik. Dan kun je natuurlijk proberen de programma's aan te passen maar je kunt nu eenmaal niet tegen de stroom in zwemmen. De boodschap is dan ook dat het verbeteren van programma's nooit verkeerd is, maar dat je niet op je neus moet kijken als dat niet leidt tot hogere cijfers.

Soms laat Omroep Limburg/L1 een extern onderzoek uitvoeren naar het kijkgedrag, de waardering en het imago van L1 onder Limburgers. Het laatste onderzoek is in 2011 uitgevoerd en daaruit bleek dat het regionale nieuws de belangrijkste reden is om naar L1 te kijken. Voor radio geldt hetzelfde, men luistert met name naar L1 Radio vanwege het nieuws. Voorts werd geconcludeerd dat L1 haar positie als dé regionale omroep van Limburg heeft weten te versterken. Het (dag)bereik van L1 Televisie is volgens dit onderzoek gestegen en de waardering van de programma's is onverminderd positief. De Limburger heeft een positief beeld van L1. Ook bleek dat 86% de voorkeur gaf aan L1 boven de commerciële regionale zender TVL, met name omdat L1 professioneler en onafhankelijker is.

De uitkomsten over het dagbereik geven een positiever beeld dan de cijfers uit het landelijke Continu Kijkonderzoek Intomarkt. Het verschil tussen de twee onderzoeken is opmerkelijk en het lijkt de moeite waard om te onderzoeken waardoor die verschillen worden veroorzaakt.

Een andere manier om een idee te krijgen van de maatschappelijke relevantie van de regionale omroep is het contact met de achterban, dat wil zeggen de maatschappelijke stromingen die in de stichtingsraad zijn vertegenwoordigd. Dit wordt geprobeerd met zogeheten arenabijeenkomsten, waarvoor de lidorganisaties van bepaalde stromingen worden uitgenodigd. In de afgelopen jaren zijn zulke bijeenkomsten georganiseerd voor de stromingen natuur en milieu, agrariërs, kunst en cultuur, sport, zorg, vrouwen, recreatie en toerisme en jongeren. Die bijeenkomsten waren zeer waardevol. In 2012 is geprobeerd een arenabijeenkomst te organiseren voor de stroming culturele minderheden. Dit is nog niet gelukt, maar zal hopelijk in 2013 of 2014 wel kunnen lukken. In 2013 wordt in ieder geval een arenabijeenkomst georganiseerd voor de stroming ouderen.

Omroep Limburg/L1 is een publieke omroep, dat wil zeggen dat het zij merendeel van haar financiën voor de uitvoering van haar taken ontvangt van de overheid en dat zij zich meer dan particuliere zenders dient te houden aan de wetgeving.
De zendmachtiging wordt afgegeven door de provincie, die ook zorgt voor de daarbij behorende financiering. Daarnaast heeft de provincie de taak om de representativiteit te bewaken en hierover het Commissariaat voor de Media te adviseren. De stichtingsraad heeft daarom ook ten minste één keer per jaar overleg met het provinciebestuur in de persoon van de verantwoordelijke gedeputeerde. In 2012 werd met gedeputeerde Peter van Dijk gesproken over de toekomst van de regionale omroep, gezien ook de voorgenomen bezuinigingen op de publieke omroep. Mogelijk gaat de financiering van de regionale omroep per 2016 terug naar de Rijksoverheid. De provincie heeft geen bezuinigingen aangekondigd op het budget van de omroep. De gedeputeerde onderstreepte het belang van een eigen en onafhankelijke regionale omroep.
Ook Provinciale Staten hebben in een motie het belang van een eigen regionale en onafhankelijke omroep ondersteund.

In het kader van de bezuinigingen door de Rijksoverheid wordt momenteel onderzocht op welke wijze de totale publieke omroep opnieuw gestructureerd kan worden. Hierbij gaat het ook om de vraag welke gevolgen dit heeft voor de regionale publieke omroepen. Bekend is dat op alle regionale omroepen zo'n 25 miljoen moet worden bezuinigd. Voor Omroep Limburg/L1 kan dit tot gevolg hebben dat zo'n 1,5 à 2 miljoen zal moeten worden bezuinigd. Dit zal niet mogelijk zijn zonder grote gevolgen voor de programmering.